Het gemak waarmee de antieke barometer in veel gevallen met een zekere willekeur wordt ingedeeld bij het specialisme antieke klokken, om daar dan vaak niet veel meer te zijn dan een ondergeschoven kindje, kan door een barometerspecialist pur sang slechts met verbazing worden gadegeslagen.

Toch valt deze annexatie door een verwant - maar wezenlijk verschillend - vakgebied ook wel weer enigszins te verklaren, aangezien zij nu eenmaal besloten ligt in het gegeven dat antieke barometers dun gezaaid zijn. Vooral het aanbod aan werkelijk interessante en bijzondere achttiende- en negentiende-eeuwse exemplaren is bijzonder schaars en laat simpelweg geen ruimte voor een veel groter aantal zuivere specialisten.

Foto 1: Nederlandse stickbarometer, circa 1720-1745. Ongesigneerd.

Gelukkig is er echter een handjevol klokkenspecialisten te vinden, voornamelijk binnen het hogere kwaliteitssegment, dat wel blijk geeft van oprechte interesse en verstand van zaken en de barometer binnen hun collectie een plek toebedeelt die recht doet aan de veelzijdigheid van dit bijzondere instrument. Een klokkenspecialist kan dus wel degelijk eveneens gespecialiseerd zijn in barometers. Dit is, mijns inziens, echter niet een logisch en vanzelfsprekend uitvloeisel van zijn hoofdspecialisme.

Het is nu juist in zijn veelzijdigheid en diversiteit, dat de antieke barometer niet onder doet voor het meeste overige antiek. Een barometer is immers een fascinerend stuk antiek dat schoonheid koppelt aan functionaliteit en voorkomt in alle denkbare stijlen, uitvoeringen en modellen. Feit is dat barometers een opzichzelfstaand specialisme vormen, zoals bijvoorbeeld schilderijen, tin, klokken en glas dat ook zijn.

 


Foto 2: Nederlandse contra-bakbarometer, circa 1785-1795. Gesigneerd: 'P. WAST en ZOON Fecit Amsterdam'.

Baanbrekend werk bij het verkrijgen van een 'status aparte' voor de barometer werd verricht door barometerspecialist Bert Bolle, voormalig eigenaar van het inmiddels opgeheven barometermuseum in Maartensdijk, die tegenwoordig in het zuid-westen van Australië woont. Met name door het schrijven van een tweetal standaardwerken, waarvan het laatste nu alweer bijna 20 jaar geleden verscheen, is vooral hij het geweest die in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de sindsdien sterk verbeterde bekendheid en zelfstandige positie van de barometer. In deze context mag hij dan ook zeker niet onvermeld blijven.

Dat de antieke barometer zich vandaag de dag zelfs mag verheugen in een aanzienlijke populariteit, mag blijken uit de explosieve prijsstijgingen van de afgelopen jaren. Toch valt er ook nu door ondergetekende nog steeds volop 'gidswerk' te doen, want zeker in verhouding tot het grote aantal mensen dat klokken verzamelt is het aantal collectioneurs van antieke barometers nog relatief gering. Een opmerkelijk gegeven, want barometers vormen namelijk een bijzonder interessant en nog vrij onontdekt verzamelgebied, met tal van 'blinde vlekken', waardoor het voor een gepassioneerde liefhebber nog tot de mogelijkheden behoort om ontdekkingen met een museaal karakter aan zijn collectie toe te voegen.